ขอคำแนะนำ เรื่องเด็กหลอดแก้ว

Q : ดิฉันแต่งงานมาแล้ว 4 ปี ใน 2 ปีแรกคุมกำเนิดโดยใช้ยาคุม แต่หลังจากปล่อยแล้วก็ยังไม่มีลูกสักที ไปตรวจร่างกายทั้งดิฉันและสามีก็ปกติดี พอเห็นเพื่อนไปทำ IVF แล้วได้ลูกแฝด เลยสนใจอยากทำบ้าง อยากขอคำแนะนำเกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วยค่ะ จะได้อธิบายให้กับสามีและคนที่บ้านเข้าใจมากขึ้น

A : การทำ IVF (In Vitro Fertillization) คือการปฏิสนธินอกร่างกายหรือเด็กหลอดแก้ว ด้วยการนำไข่ออกมาจากผู้หญิงและปล่อยสเปิร์มปฏิสนธิกับไข่เพศหญิงเป็นตัวอ่อนที่เรียกว่าเอ็มบริโอ แล้วทำการย้ายตัวอ่อนไปยังโพรงมดลูกของผู้หญิงเพื่อทำให้ตั้งครรภ์

     ข้อบ่งชี้ในการทำ IVF หรือเด็กหลอดแก้ว ผู้ที่เหมาะสมจะรับการรักษาด้วยวิธีการนี้ ได้แก่ ผู้ซึ่งไม่ประสบความสำเร็จในการตั้งครรภ์มานานอย่างน้อย 1 ปี โดยมีการตรวจประเมินและหาสาเหตุของทั้งฝ่ายหญิงฝ่ายชายที่สำคัญ คือ

1.      ระบบท่อนำไข่ เช่น มีการอุดตัน เคยรับการผ่าตัดทำให้เกิดพังผืดในอุ้งเชิงกราน

2.      เชื้ออสุจิผิดปกติ เช่น จำนวนน้อย รูปร่างผิดปกติ การเคลื่อนไหวน้อย

3.      ระบบฮอร์โมนรังไข่ เช่น ภาวะไม่ตกไข่เรื้อรัง

4.      ภาวะที่ไม่ทราบสาเหตุของการมีบุตรยาก

ขั้นตอนการทำ IVF คือ เด็กหลอดแก้ว ใช้ระยะเวลาการทำประมาณ 1 เดือน เริ่มจาก

1. ซักประวัติการรักษา การตรวจร่างกาย ตรวจวัดระดับฮอร์โมนเพื่อประเมินการทำงานของรังไข่ การตรวจความแข็งแรงของเชื้ออสุจิ

2. การวางแผนรักษาร่วมกันระหว่างแพทย์และผู้ป่วย

3. การกระตุ้นรังไข่โดยใช้ยาฮอร์โมนฉีดกระตุ้นการเจริญเติบโตของไข่ โดยการทำการฉีดยาในวันที่ 2 ของรอบระดู ฉีดยาประมาณ 8-10 วัน ไม่เกิน 12 วัน หลังจากฉีดยา 2 วัน ซึ่งเป็นวันที่ 4 ของรอบระดู จะมีการตรวจเลือดเพื่อดูระดับฮอร์โมน Estradiol เพื่อปรับระดับยาให้เหมาะสมกับการตอบสนองต่อยาของผู้ป่วยแต่ละราย

4. การตรวจติดตามการเจริญเติบโตของไข่ด้วยอัลตร้าซาวนด์ ทำหลังจากเริ่มฉีดยากระตุ้นไข่ไปแล้ว 7 วัน เพื่อประเมินตรวจดูรังไข่ทั้งสองข้างรวมทั้งมดลูก จำนวนของไข่ วัดขนาดไข่ในรังไข่เพื่อเริ่มฉีดยากันไข่ตก และประเมินดูว่าทำการเก็บไข่หรือทำการตรวจด้วยอัลตร้าซาวนด์ซ้ำ ต่อไปขึ้นอยู่กับการตอบสนองต่อยาของผู้ป่วยแต่ละราย

5.  การเก็บไข่เพื่อทำการปฏิสนธินอกร่างกายพร้อมการเก็บเชื้ออสุจิ การเก็บไข่ใช้ยาระงับความรู้สึกชนิดฉีดเข้าเส้นเลือดเพื่อให้หลับไปเป็นระยะเวลาสั้นๆ ก่อนจะทำการเจาะไข่ แพทย์จะทำการตรวจอัลตร้าซาวนด์ทางช่องคลอดเพื่อให้มองเห็นรังไข่และอวัยวะในอุ้งเชิงกรานในระหว่างการเจาะไข่ ใช้เข็มเจาะไข่เจาะผนังช่องคลอดเข้าไปยังรังไข่ และดูดเอาเซลล์ไข่ออกมาสู่หลอดทดลองการเจาะไข่มักใช้เวลาไม่เกิน 30 นาที และนอนพักเป็นเวลา 2 ชั่วโมงก่อนกลับบ้านในวันนั้น การเก็บตัวอย่างเชื้ออสุจิสามีของผู้ป่วย ทำการเก็บตัวอย่างเชื้ออสุจิในวันเดียวกับการเจาะไข่น้ำอสุจิที่หลั่งออกมาจะถูกเก็บไว้ในภาชนะพลาสติกที่สะอาดปราศจากเชื้อโรคเพื่อนำไปเพาะเลี้ยงตัวอ่อนในห้องปฏิบัติการ

6.การย้ายตัวอ่อนเพื่อฝังตัวในโพรงมดลูก กระทำการย้ายตัวอ่อนเข้าโพรงมดลูกหลังจากเก็บไข่แล้วประมาณ 3 วัน และ 5 วัน (Blastrocyst) ซึ่งขึ้นอยู่กับจำนวนและความสมบูรณ์ของตัวอ่อน ตัวอ่อนจำนวนหนึ่งจะถูกคัดเลือกเพื่อการย้ายกลับคืนสู่โพรงมดลูก สำหรับตัวอ่อนที่มีคุณภาพที่ดีที่เหลือจะถูกน้ำไปแช่แข็งเก็บไว้ ตัวอ่อนที่คุณภาพไม่ดีจะไม่สามารถรอดชีวิตจากการกระบวนการแช่แข็งและละลายออกมาใช้ได้ก็จะถูกทิ้งไป

7. การตรวจระดับฮอร์โมนจากการตั้งครรภ์ ทำการตรวจนับจาก 14 วันหลังจากย้ายตัวอ่อน

การตั้งครรภ์แฝดเป็นภาวะแทรกซ้อนที่เราไม่ได้ต้องการให้เกิดขึ้นจากการทำ IVF หรือเด็กหลอดแก้ว แต่เพื่อเป็นการเพิ่มเปอร์เซ็นต์การตั้งครรภ์ จึงต้องวางตัวอ่อน 2 ตัวอ่อน การทำเด็กหลอดแก้วมีทั้งสำเร็จและไม่สำเร็จ ไม่ได้ตัวอ่อนเลยได้ 1-2 ตัว หรือได้ตัวอ่อนมากกว่า 2 ตัวอ่อน ได้ 3, 4, 5 ตัว หรือมากกว่านั้นซึ่งการวางตัวอ่อนมากกว่า 2 ตัวอ่อน ทำให้คุณแม่ได้แฝดมากกว่า 2 คนเนื่องจากการตั้งครรภ์เกิน 2 (เกินกว่าแฝดสอง) ไม่ปลอดภัยและมีโอกาสเสียชีวิตเพิ่มขึ้นทั้งคุณแม่และคุณลูก